{"id":13961,"date":"2025-11-27T13:22:09","date_gmt":"2025-11-27T12:22:09","guid":{"rendered":"https:\/\/business.uc3m.es\/\/?post_type=members&#038;p=13961"},"modified":"2026-06-02T09:01:55","modified_gmt":"2026-06-02T07:01:55","slug":"jaime-rivera","status":"publish","type":"members","link":"https:\/\/business.uc3m.es\/es\/members\/jaime-rivera\/","title":{"rendered":"Jaime Rivera"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"13961\" class=\"elementor elementor-13961\" data-elementor-post-type=\"members\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4fea1af2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"4fea1af2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;jet_parallax_layout_list&quot;:[]}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-282b797d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"282b797d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;jet_parallax_layout_list&quot;:[]}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-737a6193 elementor-widget-mobile__width-inherit elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"737a6193\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1072\" height=\"1072\" src=\"https:\/\/business.uc3m.es\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/perfil-1451757100.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-13962\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/business.uc3m.es\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/perfil-1451757100.png 1072w, https:\/\/business.uc3m.es\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/perfil-1451757100-300x300.png 300w, https:\/\/business.uc3m.es\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/perfil-1451757100-1024x1024.png 1024w, https:\/\/business.uc3m.es\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/perfil-1451757100-150x150.png 150w, https:\/\/business.uc3m.es\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/perfil-1451757100-768x768.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1072px) 100vw, 1072px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-449bbe8f elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"449bbe8f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6f98b36b elementor-hidden-mobile elementor-list-item-link-full_width elementor-widget elementor-widget-icon-list\" data-id=\"6f98b36b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"icon-list.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<ul class=\"elementor-icon-list-items\">\n\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"mailto:jrivera@emp.uc3m.es\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-far-envelope\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M464 64H48C21.49 64 0 85.49 0 112v288c0 26.51 21.49 48 48 48h416c26.51 0 48-21.49 48-48V112c0-26.51-21.49-48-48-48zm0 48v40.805c-22.422 18.259-58.168 46.651-134.587 106.49-16.841 13.247-50.201 45.072-73.413 44.701-23.208.375-56.579-31.459-73.413-44.701C106.18 199.465 70.425 171.067 48 152.805V112h416zM48 400V214.398c22.914 18.251 55.409 43.862 104.938 82.646 21.857 17.205 60.134 55.186 103.062 54.955 42.717.231 80.509-37.199 103.053-54.947 49.528-38.783 82.032-64.401 104.947-82.653V400H48z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Email: jrivera@emp.uc3m.es<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-map-marker-alt\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M172.268 501.67C26.97 291.031 0 269.413 0 192 0 85.961 85.961 0 192 0s192 85.961 192 192c0 77.413-26.97 99.031-172.268 309.67-9.535 13.774-29.93 13.773-39.464 0zM192 272c44.183 0 80-35.817 80-80s-35.817-80-80-80-80 35.817-80 80 35.817 80 80 80z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Direcci\u00f3n \/ oficina: C\/ Madrid, 126 - 28903 Getafe (Madrid) Spain \/ 6.0.14<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-phone-alt\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M497.39 361.8l-112-48a24 24 0 0 0-28 6.9l-49.6 60.6A370.66 370.66 0 0 1 130.6 204.11l60.6-49.6a23.94 23.94 0 0 0 6.9-28l-48-112A24.16 24.16 0 0 0 122.6.61l-104 24A24 24 0 0 0 0 48c0 256.5 207.9 464 464 464a24 24 0 0 0 23.4-18.6l24-104a24.29 24.29 0 0 0-14.01-27.6z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Tel\u00e9fono: (34) 91 624 96 18<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t<\/ul>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2cf6607e elementor-hidden-mobile elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"2cf6607e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3de2d443 elementor-hidden-mobile elementor-view-default elementor-position-block-start elementor-mobile-position-block-start elementor-widget elementor-widget-icon-box\" data-id=\"3de2d443\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"icon-box.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-box-wrapper\">\n\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-box-icon\">\n\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/x.com\/uc3m_business?lang=es\" class=\"elementor-icon\" tabindex=\"-1\" aria-label=\"BUSINESS UC3M\">\n\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-x-twitter\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M389.2 48h70.6L305.6 224.2 487 464H345L233.7 318.6 106.5 464H35.8L200.7 275.5 26.8 48H172.4L272.9 180.9 389.2 48zM364.4 421.8h39.1L151.1 88h-42L364.4 421.8z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-box-content\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-icon-box-title\">\n\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/x.com\/uc3m_business?lang=es\" >\n\t\t\t\t\t\t\tBUSINESS UC3M\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"elementor-icon-box-description\">\n\t\t\t\t\t\t@UC3M_BUSINESS\t\t\t\t\t<\/p>\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-74babfc8 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"74babfc8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;jet_parallax_layout_list&quot;:[]}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-780d6612 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"780d6612\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Jaime Rivera<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2be66ba8 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2be66ba8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Acad\u00e9micos Senior<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1402ae16 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1402ae16\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Educaci\u00f3n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-382c0a58 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"382c0a58\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c17195d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1c17195d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div>Rivera, J., Lado, N. &amp; Maydey, M.: \u00abMeasuring Market Orientation in Several Populations: A Structural Equations Model\u00bb,\u00a0European Journal of Marketing\u00a032 (1), Febrero 1998, 23-39.<\/div><div>\u00a0<\/div><div>Rivera, J. &amp; Lado, N.: \u00abAre there different forms of market orientation? A comparative analysis of Spain and Belgium\u00bb,\u00a0International Journal of Management\u00a0vol. 15, 1998, 454-462<\/div><div>\u00a0<\/div><div>Rivera, J.: \u00abAn\u00e1lisis y expansi\u00f3n de la Orientaci\u00f3n al Mercado: una validaci\u00f3n emp\u00edrica en empresas espa\u00f1olas\u00bb,\u00a0ESIC- Market\u00a0vol.\u00a0100, 43-69,\u00a01998<\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4aa2ca08 uael-faq-box-layout-yes align-at-left elementor-widget elementor-widget-uael-faq\" data-id=\"4aa2ca08\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"uael-faq.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t<div id='uael-faq-wrapper-125' class=\"uael-faq-wrapper\">\n\t\t\t\t<div class=\"uael-faq-container uael-faq-layout-accordion\" data-layout=\"accordion\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div id=\"uael-accordion-9984785\" class=\"uael-faq-accordion\" role=\"tablist\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class= \"uael-accordion-title\" aria-expanded=\"false\" role=\"tab\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"uael-accordion-icon uael-accordion-icon-left\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"uael-accordion-icon-closed\"><svg class=\"e-font-icon-svg e-fas-angle-right\" viewBox=\"0 0 256 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224.3 273l-136 136c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0l-22.6-22.6c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l96.4-96.4-96.4-96.4c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9L54.3 103c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l136 136c9.5 9.4 9.5 24.6.1 34z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"uael-accordion-icon-opened\"><svg class=\"e-font-icon-svg e-fas-angle-up\" viewBox=\"0 0 320 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"uael-question-9984785 uael-question-span\" tabindex=\"0\" id=\"uael-faq-1-6a60dcdb5088b\">Bio<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"uael-accordion-content\" role=\"tabpanel\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span><div>Antes de su incorporaci\u00f3n a esta universidad, Jaime Rivera Camino ejerci\u00f3 como Investigador en la Unidad de Marketing-IAG, de la Universit\u00e9 Catholique de Louvain (B\u00e9lgica).\u00a0Su visi\u00f3n integral de la empresa le ha orientado a adquirir una formaci\u00f3n de post grado pluridisciplinar, la cual se ha traducido en dos MBA(1) y dos doctorados. Su primer MBA fue obtenido en ESAN(2) (Lima-Per\u00fa) y el segundo, en la Universit\u00e9 Catholique de Louvain (con honores de Grande Distinction). En esta Universidad, con una beca especial del Rector, obtuvo su doctorado en Ciencias Econ\u00f3micas Aplicadas(3) (especialidad Marketing) bajo la direcci\u00f3n del Prof. Jean-Jacques Lambin(4). En la Universidad de Comillas (Madrid) obtuvo su doctorado en Psicolog\u00eda(5), bajo la direcci\u00f3n del Dr. d'\u00c9tat Rolando Arellano Cueva, de la Universidad de Laval-Quebec (Canad\u00e1).<\/div><div><br \/>Comenz\u00f3 su labor acad\u00e9mica y profesional como Asesor en Tecnolog\u00eda Educativa y Especialista en Formaci\u00f3n de Formadores, para la Universidad Nacional de Piura (Per\u00fa). En esa \u00e9poca tambi\u00e9n ejerci\u00f3 como consultor de empresas en el \u00e1rea de Marketing y Ventas, experiencia que fue complementada posteriormente con la de consultor senior(6) en SEI (Servicios Ejecutivos Internacionales).\u00a0Como docente en marketing y organizaci\u00f3n se inici\u00f3 en ESAN. Aqu\u00ed actu\u00f3 como profesor de los programas MBA, PADE-Marketing y de Especializaci\u00f3n de Ejecutivos. Adem\u00e1s de haber ejercido como coordinador del Programa Avanzado en Marketing, tambi\u00e9n ha sido profesor de los cursos: Planeamiento Estrat\u00e9gico en Marketing, Negociaciones Internacionales, Gerencia de Ventas, Comportamiento Organizacional y Comportamiento del Consumidor.<\/div><div><br \/>Durante los \u00faltimos a\u00f1os ha compartido su labor de investigaci\u00f3n con la organizaci\u00f3n y gesti\u00f3n de proyectos de cooperaci\u00f3n bilateral entre la UE y Am\u00e9rica Latina. Debido a su formaci\u00f3n integral, particip\u00f3 como experto UE en Marketing y Dise\u00f1o Organizativo para el dise\u00f1o de programas en formaci\u00f3n de formadores y la creaci\u00f3n de Escuelas de Negocios, en Paraguay, Uruguay, Ecuador y Per\u00fa.<\/div><div><br \/>Esta experiencia docente la ha combinado con labores de consultor\u00eda y formaci\u00f3n para ejecutivos de diferentes empresas multinacionales (Rank-XEROX-Belgium, IBM-NuevaYork,Carvajal de las Am\u00e9ricas, Cervecer\u00eda Paraguaya, Nacional-Panasonic); as\u00ed como profesor visitante de ESAN en Lima y EDAN en Paraguay, UCUDAL en Uruguay, CEFE en Ecuador, Tecnol\u00f3gico de Monterrey en M\u00e9xico y Arizona State University en USA(7). Igualmente ha desarrollado investigaciones(8) en diversos sectores industriales y en diversas aplicaciones de marketing tales como: pol\u00edticas poblacionales, estrategias de entrada en mercado internacionales, evaluaci\u00f3n de competitividad y dise\u00f1o de planes de marketing.<\/div><div><br \/>Autor de 4 libros de marketing(9) tiene 27 publicaciones en revistas como Eco-Management and Auditing, European Journal of Marketing, Gesti\u00f3n 2000, Geneva Papers Risk and Insurance, International Journal of Management, Revista Europea de Direcci\u00f3n y Econom\u00eda de la Empresa, Investigaciones Europeas de Direcci\u00f3n y Econom\u00eda de la Empresa, ESIC-Market.<\/div><div><br \/>Actualmente su labor de investigaci\u00f3n y ense\u00f1anza(10) est\u00e1 enfocada al ciclo ADI de la competitividad empresarial: auditor\u00eda, dise\u00f1o e implementaci\u00f3n de estrategias competitivas de mercado(11), as\u00ed como al uso de las tecnolog\u00edas de informaci\u00f3n para el desarrollo de comunidades virtuales de formaci\u00f3n universitaria y de post grado(12).<\/div><div><br \/>Es profesor en el programa doctoral de la Universidad de Salamanca y miembro evaluador de trabajos DEA de la Universidad Complutense de Madrid; miembro del Consejo Editor de ESIC-Market(13) y Coordinador General del programa Education for Management (Real Colegio U. Complutense\/Harvard University-USA).<\/div><div><br \/><br \/>(1) Major: Marketing y Ventas; Minor: Administraci\u00f3n.<\/div><div><br \/>(2) ESAN, la Escuela de Administraci\u00f3n de Negocios para Graduados, de Lima, Per\u00fa, es la primera instituci\u00f3n acad\u00e9mica de posgrado en administraci\u00f3n creada en el mundo de habla hispana. Fue establecida el 25 de julio de 1963 Escuela de Negocios para Graduados de la Universidad de Stanford, California.<\/div><div><br \/>(3) Homologada como Doctorado en Econom\u00eda<\/div><div><br \/>(4) Tema de tesis:La Orientaci\u00f3n al Mercado: una estrategia competitiva eficaz.<\/div><div><br \/>(5) Tema de tesis: La toma de decisiones estrat\u00e9gicas en las organizaciones.<\/div><div><br \/>(6) Dise\u00f1o de programas de formaci\u00f3n en Marketing y Ventas, de pol\u00edticas de contrataci\u00f3n de RH, sistemas de evaluaci\u00f3n y categorizaci\u00f3n depuestos. Estructuras de remuneraci\u00f3n. Evaluaci\u00f3n y formaci\u00f3n de vendedores.<\/div><div><br \/>(7) Asimismo ha dise\u00f1ado y dirigido programas de formaci\u00f3n para Ejecutivos, Profesores en Marketing y Consultores en PYMES, con cobertura en los siguientes pa\u00edses: B\u00e9lgica, Argentina, M\u00e9xico, Per\u00fa, Venezuela, Colombia, Ecuador, Paraguay, Uruguay.<\/div><div><br \/>(8) Con la Universit\u00e9 Catholique Louvain (B\u00e9lgica) particip\u00f3 en investigaciones de mercado para la Rep\u00fablica Popular China, embajada portuguesa en Bruselas, el Gobierno de Iran, IBM-Colombia, y Fundaci\u00f3n Europa-Chile. Asimismo ha colaborado en estudios para la Organizaci\u00f3n Mundial de la Salud (Per\u00fa-USA), Programa Comunitario LUNA-HORIZON (Espa\u00f1a-UE) y el proyecto Eurobar\u00f3metro (red de 11 universidades europeas).<\/div><div><br \/>(9) Orientaci\u00f3n al Mercado, Promoci\u00f3n de Ventas, Conducta del Consumidor, Marketing y Publicidad Subliminal<\/div><div><br \/>(10) Desde su incorporaci\u00f3n a la Universidad Carlos III, ha sido director y profesor en diversos cursos de especializaci\u00f3n:<br \/><br \/>-Comercio electr\u00f3nico y marketing directo<br \/><br \/>-La gesti\u00f3n inform\u00e1tica de marketing<br \/><br \/>-Comercio electr\u00f3nico y marketing directo<br \/><br \/>-Curso de especializaci\u00f3n en ventas<br \/><br \/>-Direcci\u00f3n Integrada de Empresas de Servicios<br \/><br \/>-Comercializaci\u00f3n e Investigaci\u00f3n de Mercados para PYMES<br \/><br \/>-Especialista en Marketing Tur\u00edstico<br \/><br \/>-Turismo rural y cultural<br \/><br \/>-Gesti\u00f3n de la Publicidad y Promociones comerciales\u201d.<\/div><div><br \/>(11) Orientaci\u00f3n al Mercado, Marketing Relacional, Marketing Ecol\u00f3gico y Social.\u00a0<\/div><div>\u00a0<\/div><div>(12) Profesor en programas de postgrado en la Universidad Carlos III, Universidad Complutense de Madrid, Universidad de Alcal\u00e1 de Henares, ESIC, EAP<\/div><div><br \/>(13) Tambi\u00e9n ha sido revisor de Psychology &amp; Marketing; Gesti\u00f3n 2000; Revista Espa\u00f1ola de Investigaci\u00f3n de Marketing-ESIC; Journal of Marketing Relationship, ESIC-Market.<\/div><\/span>\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div id=\"uael-accordion-a14a01d\" class=\"uael-faq-accordion\" role=\"tablist\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class= \"uael-accordion-title\" aria-expanded=\"false\" role=\"tab\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"uael-accordion-icon uael-accordion-icon-left\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"uael-accordion-icon-closed\"><svg class=\"e-font-icon-svg e-fas-angle-right\" viewBox=\"0 0 256 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M224.3 273l-136 136c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0l-22.6-22.6c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l96.4-96.4-96.4-96.4c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9L54.3 103c9.4-9.4 24.6-9.4 33.9 0l136 136c9.5 9.4 9.5 24.6.1 34z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"uael-accordion-icon-opened\"><svg class=\"e-font-icon-svg e-fas-angle-up\" viewBox=\"0 0 320 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M177 159.7l136 136c9.4 9.4 9.4 24.6 0 33.9l-22.6 22.6c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L160 255.9l-96.4 96.4c-9.4 9.4-24.6 9.4-33.9 0L7 329.7c-9.4-9.4-9.4-24.6 0-33.9l136-136c9.4-9.5 24.6-9.5 34-.1z\"><\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"uael-question-a14a01d uael-question-span\" tabindex=\"0\" id=\"uael-faq-2-6a60dcdb50977\">Publicaciones<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"uael-accordion-content\" role=\"tabpanel\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span><div><div>Salguero, J.Q. &amp; Rivera-Camino, J.: \"Csr serves to compete in the sport industry? An exploratory research in the football sector in Peru\",\u00a0Corporate Ownership and Control\u00a0vol. 13 (3), 2016, 60-71<\/div><div>\u00a0<\/div><div>Rivera-Camino, J.: \"Corporate environmental market responsiveness: A model of individual and organizational drivers\",\u00a0Journal of Business Research\u00a0vol.\u00a065 (3), 2012, 402-411.<\/div><div>\u00a0<\/div><div>Rivera-Camino, J. &amp; Ayala, V.M.: \"La orientaci\u00f3n al mercado en las universidades. El constructo y su validaci\u00f3n exploratoria\",\u00a0Innovar\u00a0vol. 20 (36), 2010, 125-138.<\/div><div>\u00a0<\/div><div>Rivera-Camino, J.: \"Re-evaluating green marketing strategy: A stakeholder perspective\",\u00a0European Journal of Marketing\u00a0vol. 41 (11-12), 2007, 1328-1358<\/div><div>\u00a0<\/div><div>Rivera-Camino, J. &amp; Mejia, L.G.: \"Management education in Ibero-America: An exploratory analysis and perspective\",\u00a0Journal of World Business\u00a0vol. 41 (3), 2006, 205-220<\/div><div>\u00a0<\/div><div>Rivera Camino, J. &amp; Molero Ayala, V.: \"The construct of \"Market Orientation\" in an IberoAmerican context\",\u00a0Journal of Euromarketing\u00a0vol. 15 (3), 2006, 23-49<\/div><div>\u00a0<\/div><\/div><div>Rivera, J., Lado, N. &amp; Maydey, M.: \"Measuring Market Orientation in Several Populations: A Structural Equations Model\",\u00a0European Journal of Marketing\u00a032 (1), February 1998, 23-39.<\/div><div>\u00a0<\/div><div>Rivera, J. &amp; Lado, N.: \"Are there different forms of market orientation? A comparative analysis of Spain and Belgium\",\u00a0International Journal of Management\u00a0vol. 15,\u00a01998, 454-462<\/div><div>\u00a0<\/div><div>Rivera, J.: \"An\u00e1lisis y expansi\u00f3n de la Orientaci\u00f3n al Mercado: una validaci\u00f3n emp\u00edrica en empresas espa\u00f1olas\",\u00a0ESIC- Market\u00a0vol.\u00a0100, 43-69,\u00a01998<\/div><\/span>\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4cdc30c2 elementor-hidden-desktop elementor-hidden-tablet e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"4cdc30c2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;jet_parallax_layout_list&quot;:[]}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-72460b84 elementor-list-item-link-full_width elementor-widget elementor-widget-icon-list\" data-id=\"72460b84\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"icon-list.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<ul class=\"elementor-icon-list-items\">\n\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"mailto:jrivera@emp.uc3m.es\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-far-envelope\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M464 64H48C21.49 64 0 85.49 0 112v288c0 26.51 21.49 48 48 48h416c26.51 0 48-21.49 48-48V112c0-26.51-21.49-48-48-48zm0 48v40.805c-22.422 18.259-58.168 46.651-134.587 106.49-16.841 13.247-50.201 45.072-73.413 44.701-23.208.375-56.579-31.459-73.413-44.701C106.18 199.465 70.425 171.067 48 152.805V112h416zM48 400V214.398c22.914 18.251 55.409 43.862 104.938 82.646 21.857 17.205 60.134 55.186 103.062 54.955 42.717.231 80.509-37.199 103.053-54.947 49.528-38.783 82.032-64.401 104.947-82.653V400H48z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Email: jrivera@emp.uc3m.es<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-map-marker-alt\" viewBox=\"0 0 384 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M172.268 501.67C26.97 291.031 0 269.413 0 192 0 85.961 85.961 0 192 0s192 85.961 192 192c0 77.413-26.97 99.031-172.268 309.67-9.535 13.774-29.93 13.773-39.464 0zM192 272c44.183 0 80-35.817 80-80s-35.817-80-80-80-80 35.817-80 80 35.817 80 80 80z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">C\/ Madrid, 126 - 28903 Getafe (Madrid) Spain \/ 6.0.14<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"elementor-icon-list-item\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-icon\">\n\t\t\t\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-phone-alt\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M497.39 361.8l-112-48a24 24 0 0 0-28 6.9l-49.6 60.6A370.66 370.66 0 0 1 130.6 204.11l60.6-49.6a23.94 23.94 0 0 0 6.9-28l-48-112A24.16 24.16 0 0 0 122.6.61l-104 24A24 24 0 0 0 0 48c0 256.5 207.9 464 464 464a24 24 0 0 0 23.4-18.6l24-104a24.29 24.29 0 0 0-14.01-27.6z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-icon-list-text\">Tel\u00e9fono: (34) 91 624 96 18<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t<\/ul>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f5536bd elementor-view-default elementor-position-block-start elementor-mobile-position-block-start elementor-widget elementor-widget-icon-box\" data-id=\"f5536bd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"icon-box.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-box-wrapper\">\n\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-box-icon\">\n\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/x.com\/uc3m_business?lang=es\" class=\"elementor-icon\" tabindex=\"-1\" aria-label=\"BUSINESS UC3M\">\n\t\t\t\t<svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fab-x-twitter\" viewBox=\"0 0 512 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M389.2 48h70.6L305.6 224.2 487 464H345L233.7 318.6 106.5 464H35.8L200.7 275.5 26.8 48H172.4L272.9 180.9 389.2 48zM364.4 421.8h39.1L151.1 88h-42L364.4 421.8z\"><\/path><\/svg>\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-box-content\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-icon-box-title\">\n\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/x.com\/uc3m_business?lang=es\" >\n\t\t\t\t\t\t\tBUSINESS UC3M\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"elementor-icon-box-description\">\n\t\t\t\t\t\t@UC3M_BUSINESS\t\t\t\t\t<\/p>\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"author":1,"template":"elementor_header_footer","meta":{"site-sidebar-layout":"no-sidebar","site-content-layout":"page-builder","ast-site-content-layout":"full-width-container","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}}},"categoria-profesional":[76],"area":[22],"class_list":["post-13961","members","type-members","status-publish","hentry","categoria-profesional-catedraticos-emeritus","area-marketing"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/business.uc3m.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/members\/13961","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/business.uc3m.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/members"}],"about":[{"href":"https:\/\/business.uc3m.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/members"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/business.uc3m.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/business.uc3m.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/members\/13961\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/business.uc3m.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"categoria-profesional","embeddable":true,"href":"https:\/\/business.uc3m.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categoria-profesional?post=13961"},{"taxonomy":"area","embeddable":true,"href":"https:\/\/business.uc3m.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/area?post=13961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}